Zandmandala Nijmegen

Momenteel trekt een groep monniken van het Gaden Jangtse-klooster in Zuid-India door Nederland om hier op verschillende plaatsen zandmandala's te maken en lamadansen te houden. Hierbij een dagboekje van hoe in de eerste locatie, Nijmegen, een en ander verloopt. Vooral bedoeld zodat de andere locaties van onze ervaringen kunnen leren, maar voor andere geïnteresseerden is het ook wel leuk om te lezen. Wil je de mandala of lamadansen op andere locaties zien, kijk dan op www.lamadans.nl.

Monday, November 07, 2005

Deventer: dag 4-5

We zijn aan het bijkomen van een overweldigende week met dito belangstelling. Het vergankelijkheidsritueel zaterdag trok - we zijn er inmiddels mee bekend als gemeenschap - ook hier in Deventer hartstikke veel publiek. Iedereen zat totaal opeengepakt in de ruimte, dikke rijen kleine kinderen vooraan. Daar konden we nog veel van leren samen, want zodra het zand werd uitgedeeld stortten de volwassenen zich in een grote stroom op Kathalijne en mij aan de ene, en Ida en Dolkar aan de andere kant om een of meer zakjes zand te bemachtigen. De kinderen kwamen heel beleefd en onder de indruk netjes vragen of ze misschien een zakje mochten. Alle 300 zakjes zand zijn dan ook op, er is geen zakje overgebleven. Voor hun zieke stervende broer, voor hun zusje, vriend, etc. - het was zo enorm aandoenlijk om te ervaren dat mensen heel graag een zakje wilden bemachtigen en we waren zo ontzettend blij dat die mogelijkheid er was om zand mee te geven (en nemen).

In optocht vertrok de stoet vervolgens met hoorns en cimbalen geloof ik, naar de IJssel. We hadden zowaar een paar dagen ervoor een formele brief binnen van de gemeente waarbij zij ons toestemming gaven het zand in de IJssel te strooien. Dus op ging het, in flinke stoet, naar de IJssel. Tenzin-ma en Pema en Jampa en Kathalijne en ik bleven achter om op de kramen met artikelen en boeken te passen.

Toen druk in de weer om alles weer in te pakken en naar de kerk verderop te vervoeren. En daar hebben we 's avonds, we weten het exacte aantal nog niet helemaal zeker op dit moment (hopelijk morgen wel).... ruim 350 toeschouwers mogen ontvangen. De telefoontjes van Ida en Fabiola naar alle communicatie-afdelingen van de omringende gemeentes (om perslijsten op te vragen waar vervolgens zelfs het meest onooglijke krantje een persbericht heeft ontvangen) hebben duidelijk effect gehad. Zo interpreteer ik het, ik weet het uiteraard niet zeker. Uit Dedemsvaart, uit Emmeloord, maar ook veel mensen uit Deventer. De kerk was om pakweg 19.30 uur vol. Toen kwamen er nog meer mensen. En nog meer. En nog veel meer. Stoelen erbij. De monniken kwamen met eigen ogen kijken omdat ieder van ons gezelschap het niet zo maar geloofde. Maar het was echt waar.

En het was een formidabele en heel gedenkwaardige avond. Wat er gebeurd is weet wellicht niemand, maar dat er iets gebeurd is is wel duidelijk. Mensen waren zeer ontroerd, incluis ook de monniken zelf. De Geshe stond warempel om 23.30 uur, toen het optreden net een half uurtje over was, nog heel blijmoedig in opperbeste stemming zelf op het podium mee te helpen de (zware!) geluidsboxen en alles weer af te breken - zag ik tot mijn grote schrik. Hij wilde er ook niet mee op houden, dus ik dolf het onderspit.

Na wat gebruikelijke obstakels in telkens weer een ander jasje (nu was de parking dicht waar Nico zijn auto had geparkeerd en die hadden we nodig om alle spullen mee te helpen vervoeren; de geluidsman was zijn fietssleuteltje kwijt in alle kratten en boxen; zo nog een paar oefeningetjes in de kou na middernacht....) konden we in etappes de monniken en alle spullen naar Emst brengen, waar de monniken gisteren in hopelijk een dagje echte rust hebben kunnen bijkomen.

Hoewel rust.... er is altijd - als je denkt dat ze nu wel heeeel moe zullen zijn - wel weer gelegenheid voor ze voor een hartstochtelijk debat over bijvoorbeeld de totstandkoming van het heelal. Vasubhandu immers houdt er (naar ze mij later uitlegden) een andere mening op na dan de wetenschappers, dus of de Geshe zijn mening over het heelal maar even wil verdedigen tegenover Yeshi, of ook Tenzin, of, leuker nog, tegenover Yeshi en Tenzin en Sonam tegelijk.

Op zo'n dag is er ook tijd voor 'eikeltjesgooien', een leuke nieuwe hobby voor als je even weinig te doen hebt in Emst. Twee uur eikeltjes rapen, dan een kwartiertje alle eikeltjes gooien. Dat zijn de dingen die je allemaal kunt doen op zo'n rustdag. Alle monniken maken het in ieder geval, heel goed. Niemand van hen is nu ziek (alleen heeft arme Maarten met griep dagenlang toch met veel inzet voor ze gekookt om daarna bleekjes weggetrokken en zonder zelf te eten in bed te duiken), en ze zijn in opperbeste stemming. Onze zorgen over de last van hun schema worden zeker niet door hen zelf gedeeld, ze zijn heel blij en maken het uitstekend. Morgen volgen, als ik er nog op kan komen, nog wat meer details of anders in ieder geval de precieze informatie over het aantal toeschouwers.

Met een hartelijke groet, en namens heel blije en gelukkige ploeg hier van Fabiola, Ida, Henk, Dolkar, Nico en Kathalijne, en alle anderen die zich hebben ingespannen voor 'Deventer',

Caroline

(De foto's zijn van Fabiola)

Friday, November 04, 2005

Nijmegen: lamadansen

Woensdagavond was het dan zo ver: na drie weken keerden de monniken terug naar Nijmegen voor het dansoptreden. Dit keer voelde het allemaal wat minder gestresst. Er was natuurlijk genoeg te doen, maar we hadden een goed overzicht. Alles was goed doorgesproken, de taken waren verdeeld en we hadden een fantastisch draaiboek van Caroline gekregen voor de voorstelling. Gelukkig kwam Mark uit Amersfoort voor het geluid. Hij had het in Arnhem ook gedaan en wist dus precies waar hij op moest letten. Een hele zorg minder.

De beheerder van de kerk was zo vriendelijk om ons al om 4 uur in de kerk toe te laten. Marion Reinartz en ik hebben samen met hem gekeken naar de indeling en vast van alles klaargezet. Marion zou eigenlijk alleen voor het eten zorgen, maar heeft verder ook enorm goed geholpen. De beheerder liet ons bij hoge uitzondering gebruik maken van de huiskamer van het aangrenzende pand, die normaal gebruikt wordt door de buitenlandse Theologie-studenten die daar wonen, waarmee we een prachtige, rustige eetzaal hadden. Verder was hij trouwens ook buitengewoon behulpzaam en meedenkend.


Om vijf uur kwam Mark voor het geluid, en al snel kwamen Co en Hein met de monniken en Tenzin-ma. Het was enorm leuk om ze weer terug te zien, nadat we eerder al een week in Nijmegen samen opgetrokken hadden. Ze waren blij met de ruime kleedruimte (de zijkapel) en gingen heel voortvarend aan de slag. Na een tijdje was alles geregeld en konden ze gaan eten. Marion had een prachtige tafel gedekt, met tafelkleden, porceleinen borden (geleend van Jewel Heart), net bestek enz., en Chinees voor 10 personen. Ik was natuurlijk erg blij dat er voor mij ook wat was, en ben met een bord vol eten in de kerk gaan zitten. Etenstijd was namelijk ook precies de tijd dat alle andere helpers arriveerden. Nadat de monniken, chauffeurs en Marion zelf hadden gegeten, was er gelukkig ook nog ruim voldoende over voor Mark, voor de beheerder en voor Vincent die de koffie en thee regelde,.

Margriet had drie van haar (schoon)kinderen bereid gevonden om mee te helpen en Inge Kappen was er ook, waardoor er genoeg mensen waren voor het schenken van koffie en thee, het bemensen van de kassa en het uitdelen van programmaboekjes. (We hebben geprobeerd iedereen ook een Dhonden-folder en acceptgiro mee te geven, maar helaas waren die al vrij snel op.) Een andere zoon van Margriet, Clemon, maakte foto's.

We hadden ons wat zorgen gemaakt over de bezoekersaantallen, aangezien er in de voorverkoop niet zo veel kaarten verkocht waren. Op de laatste dag bleek dat er bij Margriet toch nog meer dan 30 besproken waren en bij Co 11, terwijl het Tibetaanse winkeltje in de stad al over de 30 kaarten verkocht had, dus dat gaf toch wel wat moed. Het werd dus spannend toen de eerste bezoekers binnen kwamen. En toen het eerste schaap over de dam was volgden er meer, en meer en meer... en hield het maar niet op tot 2 minuten voor 8.

We konden dus netjes op tijd beginnen. Van tevoren nam Sonam nog even met mij door dat Geshela 4 keer zou spreken, maar dat wist ik natuurlijk al. Ze hielden zich perfect aan het schema en ik hoefde alleen te doen wat Caroline gezegd had, en las dus rustig uit haar papieren voor. Nee, men dacht echt niet dat ik daar stond te vertalen wat de geshe zei, maar grappig was het wel.

En de optredens waren zo mooi. De sneeuwleeuw is komisch en ontroerend, de herten zijn prachtig en de andere kostuums zijn ook overweldigend. Op die prachtige foto's die we eerder hebben gezien van die Harold (geloof ik) had ik zitten turen wie nou in welke kostuums zou zitten, omdat ik daar niet altijd de gezichten herkende. Maar hier zo dichtbij was het heel anders: als iemand het podium op kwam lopen kon je al zien wie het was aan de manier van bewegen. Grappig dat je zelfs de manier van dansen overeenkomt met de persoonlijkheid van mensen. De een een beetje lomp en komisch, een ander sierlijk, de volgende heel bescheiden aanwezig en met kleine bewegingen, enz. Heel mooi.

Het stuk waarvan in het programmaboekje gezegd werd dat het zulke mooie muziek is, was inderdaad betoverend mooi. Ik had er uren naar kunnen luisteren. En wat ik ook vreselijk indrukwekkend vond was het boventoongezang. Ik had wel eens eerder gemerkt dat het kan zijn dat je boventonen in eerste instantie niet echt hoort, omdat je gewend bent galm e.d. weg te denken en niet toe te laten. Toen ik dus niet direct boventonen hoorde, bedacht ik dus: concentreer, richt je aandacht! En toen hoorde ik onmiddellijk het hoge gezang. Ik weet niet hoe ik het moet omschrijven, maar het deed heel spookachtig aan en het bleef maar rondzingen en zingen en zingen - woe woe woe... De gewone zang hoorde ik ook bijna niet meer.

Ik vond het zo bijzonder dat je door je aandacht te verleggen een heel andere dimensie kunt horen. Zo kon ik me ook een beetje voorstellen dat verschillende mensen/wezens in dezelfde situatie verschillende dingen horen of meemaken. Heel apart.

Verder was de sfeer mooi en gewoon gezellig. Iedereen ging in de pauze een kopje koffie drinken en wat tussen de spulletjes scharrelen en na een half uurtje gingen we weer verder. Ik was echt helemaal met de logistiek bezig, en van hot naar haar aan het rennen om te zorgen dat iedereen wel gegeten had en alles wel goed ging en steeds controleren of er nog iets nodig was en vragen te beantwoorden. Ik was ook zo blij dat alles goed liep, dat ik eigenlijk helemaal ben vergeten te vragen wat mensen uit het publiek er nu eigenlijk van vonden. Eigenlijk kan ik me ook niet voorstellen dat er iemand was die iets te klagen had. Nou ja, behalve die twee dames dan die naar me toe kwamen om te vertellen dat de monniken het nét iets anders gedaan hadden dan in het programmaboekje stond, en dat er bij dans nummer zoveel geen vijf maar twee dansers op het toneel hadden gestaan en nog zoiets. Ik hoop dat deze mensen uiteindelijk over de schok heengekomen zijn, en ondanks alles terugkijken op een fijne avond.

Ik in ieder geval wel.

En het was ook niet te geloven dat een half uur na afloop van de voorstelling alles alweer perfect opgeruimd was. De monniken waren weer onderweg terug naar Emst, en de kerk was binnen een mum van tijd weer een gewone katholieke kerk met foldertjes over de missie e.d. Het enige spoor dat we achtergelaten hadden was een poster van het optreden.

De volgende morgen heb ik, voordat ik naar het werk ging, snel nog even het geld geteld. Het bleek dat we 175 kaarten hadden verkocht. Dus met alle Tibetanen, meehelpenden en kleine kinderen die gratis naar binnen mochten zullen er zo´n 200 mensen genoten hebben van deze voorstelling. En de opbrengsten waren boven verwachting. De Chineze maaltijd werd gedoneerd en de koffieapparatuur werd gesponsord, de benzine niet gedeclareerd, en er bleek ook nog wat geld in de kleine donatieschaal te zitten. Al met al kunnen we - na aftrek van onkosten - 3000 euro inkomsten noteren. Samen met de mandalaweek die we eerder gehouden hebben een resultaat van 5000 euro. Ik ben er de hele dag kapot van geweest. Wat een gedoe was het allemaal, maar wat een resultaat...

En wat geweldig ook dat er honderden mensen zijn geweest die hiervan hebben kunnen genieten en hiervan de indrukken hebben meegekregen. Het was de moeite helemaal waard.

Inge



De foto's zijn gemaakt door Clemon Tonnaer.

Tuesday, November 01, 2005

Deventer: dag 1-2-3

De zandmandala in Deventer: dag 1

Na al die tijd van voorbereiding is het dan zo ver. Vandaag (dinsdag) zijn de monniken in Deventer begonnen met het leggen van de zandmandala van Avalokiteshvara.
We hebben gebruik gemaakt van de tips die anderen voor ons hadden en hebben ons dus goed voor kunnen bereiden. Dat mocht niet verhelpen dat er direct een paar kleine dingen mis gingen.

Een flinke file zorgde ervoor dat we niet helemaal op tijd waren. Vervolgens vergaten we de boeken die JanPaul zo netjes voor ons had klaargezet. Dat werd dus nog een keertje rijden. Maar goed, toen dat allemaal op de rit was kon het ook niet meer stuk.

Hoewel... de gesponsorde maaltijd door het Indiase restaurant De Kohinoor ging niet door. Communicatiestoornis. Volgens de manager hadden zij op de woensdag gerekend i.p.v. de dinsdag. Ik had vorige week nog de hele boel omgegooid omdat hij volgens mij graag de dinsdag wilde. Stond ik daar dus met zeven monniken voor een dicht restaurant. Ik had net op weg daar naartoe enthousiast lopen vertellen dat dit restaurant eigenlijk geen lunches verzorgde maar speciaal voor ons de keuken open deed voor een warme maaltijd. Maar zoals altijd reageerden de monniken zeer laconiek en liepen achter mij aan, terug naar het Etty Hillesum Centrum.

Daar had Caroline de tegenwoordigheid van geest om onmiddellijk actie te ondernemen richting een ander restaurant. Ik zag ons in gedachten al brood met kaas eten. Fabiola ging vervolgens met hen op stap. Een poging een Thaise maaltijd te krijgen mislukte en zo kwamen ze bij V&D terecht waar ze overigens een heerlijke warme maaltijd genuttigd hebben. Ik ondertussen de manager van de Kohinoor gebeld over het misverstand kwam aan de orde. Hij was heel grootmoedig en bood onmiddellijk aan om de rekening van het andere restaurant te betalen.

Vanaf het moment van aankomst van de monniken, eigenlijk al eerder, stonden er mensen in het EHC om de monniken te ontmoeten en hen aan het werk te zien gaan, zij wilden heel graag het beginritueel meemaken. Waarschijnlijk omdat we al heel wat kaarten verkocht hadden en mensen er dus van wisten, zijn er ook de eerste dag al flink wat mensen wezen kijken. Er was een voortdurende toeloop. Er waren mensen uit Utrecht en uit het zuiden des lands. En het was zoals overal, dat mensen bleven zitten, sommigen urenlang. Anderen gingen even de stad in en kwamen daarna weer terug. Het is heel leuk om zo midden in het centrum te zitten. We zitten overigens in een prachtige ruimte. Een kleine vroegere synagoge, een prachtige ambiance. Aan de wand waar ook het altaar tegenaan staat, hangt een mooie fototentoonstelling van Erik Tolmans. Een foto van de Boeddha met aan beide kanten een mooie lotus ernaast - beeldschoon. Jullie gaan er vast nog foto's van zien.

Het EHC heeft maar vrij weinig ruimte en heeft dus ook geen rustruimte voor de monniken. Een vrijwilligster van het EHC is zo lief geweest haar zolder ter beschikking te stellen. Zij woont vlak naast het centrum en heeft de Geshe de sleutel gegeven van haar huis. Wat is het toch heerlijk dat er zoveel mensen meewerken.

We hebben vandaag 16 toegangskaarten verkocht. en 5 reserveringen. De lezing van Fabiola met als thema 'Boeddhisme in de dagelijkse praktijk' zit al vol, dus hebben we een tweede avond gepland. We hebben deze eerste dag 222,40 euro aan donaties ontvangen en de verkoop gaat goed, althans, het ziet er steeds heel druk uit rondom het winkeltje. Wat betreft de boeken: we zijn pas laat met de verkoop gestart maar de meeste mensen komen nog een keer terug en zo krijgen beide partijen nog een keer de gelegenheid. Bovendien moeten de meeste mensen nog komen. De mandalakaarten vliegen overigens de deur uit.

Wij keken om 17.00 uur, toen de monniken Emst-waarts gingen, heel tevreden en blij terug op deze eerste dag.

Hartelijke groeten,
Ida



De zandmandala in Deventer: dag 2

Woensdagavond 10.00 uur. Net de stand van deze dag opgemaakt. Het was wederom een goede dag. Ik zit hier helemaal vrolijk te zijn, het is ook zo genieten.

Het was heel druk vandaag. Begin van de ochtend was het wat rustiger dan gisteren. Het regende hier. Naar de kerk om de precieze maat te nemen van het altaar zodat we alsnog een verhoogd podium kunnen regelen voor het optreden zaterdag. De monniken en wij willen graag dat iedereen het zaterdag goed kan zien. Ik zag toen dat het ook heel erg rustig was in de stad. Om 11.30 zou RTV-Oost opnamen komen maken en alsof mensen dat wisten begon het tegen elven vol te lopen. Toen RTV-Oost er was telde Fabiola maar liefst 50 mensen, en los van de lunchpauze is het niet meer rustig geweest.

Veel schoolkinderen op de woendagmiddag, die vaak heel lang en rustig naar de mandala aan het kijken waren en moeders die zich hierover verbaasden. Er kwam een moeder met 2 redelijk kleine jongetjes die de zandmandala zo geweldig hadden gevonden in Arnhem dat ze nog maar een keer in Deventer kwamen kijken. Om half een was de journalist/fotograaf van de televisie klaar en was het tijd voor de monniken om te gaan lunchen. Dit keer ging het helemaal goed. We hadden gevraagd zeven monniken te sponsoren maar Tenzima werd ook uitgenodigd mee te eten en daar waren we blij mee. 3 Mensen in het restaurantje waren zeer verrast door de monniken en wilden er heel graag van alles over weten. 's Middags is een van hen komen kijken. Ze was stralend omdat ze dit onverwachts mee kon pakken en de anderen komen ook nog. Dolkar was er vandaag en blijft de rest van de week komen. De mensen vinden het leuk om met haar te praten en ze geniet er zelf ook heel erg van.

Co was er al om half drie maar het was zo druk bij de verkoop dat er van opbreken nog geen sprake kon zijn. Mijn kinderen waren er ook en die liepen een beetje te keten met Pema over welke ring en welke armband het nou toch moest worden. Ze vinden hem echt 'vet' (niet letterlijk natuurlijk!) Tegen vijf over drie ontdekten we dat de Geshe nergens te bekennen was en trokken we gelukkig de conclusie dat die lag nog lekker lag te slapen een paar huizen verderop. Ging allemaal nog goed. Menigeen verdwaalt in het Bergkwartier waar het Etty Hillesum Centrum huist. Het is een heel oud wijkje waar je met de auto maar op één manier in en uit kan. Dus voor degeen die niet heel precies de beschreven route volgt is het zuur kersen eten. Je komt er bijna niet meer uit. Zo ook Hein, die samen met Co de monniken kwam halen. Hij vond dat Deventer toch wel heel erg veranderd was de afgelopen jaren. Toen ik hem eindelijk op mijn fiets ergens in de wijk had gevonden begreep ik dat hij er jaren had gewoond.

Tegen half vier, als ik me niet niet vergis, zat iedereen in de auto op weg naar Nijmegen waar ze naar ik hoop een goede avond hebben. De monniken zijn al een heel eind op streek met de mandala. Ben benieuwd of ze er nog wel de geplande tijd mee voort kunnen.

Dan nu de stand van de financiën, toch ook geen onbelangrijk punt. Nou, daar kunnen we ons wederom over verheugen. De opbrengst uit de donaties bedraagt vandaag € 253,31. Ik vroeg de monniken of ze gisteren goed verkocht hadden en ze deelden me mee dat ze voor ongeveer € 600 verkocht hadden. Volgens mij is er in de winkel weer veel verkocht maar dat horen we hopenlijk morgen. JanPaul, ook voor jou even een tussenstandje: we hebben in totaal voor ongeveer 215,-- aan kaarten/boeken verkocht.

Tot morgen.
De hartelijke groeten van ons allen.
Ida



De zandmandala in Deventer: dag 3

Vanochtend was de sfeer uitgelaten, de zon scheen en er waren onverwacht veel bezoekers geweest bij de lamadansvoorstelling in Nijmegen. Een ietwat bezorgde Ko gisteren dacht dat het op pakweg 20 mensen zou neerkomen, hij had in tegenstelling tot Arnhem eerder nu telefonisch maar 11 reserveringen gehad. Margriet vermoedelijk ook niet veel. Maar hoera, we hoorden vanochtend dat maar liefst 175 kaarten verkocht waren! Echt fantastisch. De monniken waren er opgetogen over.

Ik neem maar even de honneurs waar namens Ida die nu nog dapper op de zaak zit te passen in Deventer omdat er vanavond nog een lezing plaatsvindt en we dus willen zorgen dat de zaken goed bewaakt zijn. Fabiola, die de lezing houdt, is overigens 'uitverkocht' (morgen een extra lezing ingelast) dus ze kan een zaal vol mensen verblijden met een lezing over Boeddhisme in de praktijk van alledag. Dit onderwerp combineert ze met een flink aantal citaten van Etty Hillesum en een paar heel mooie parallellen die ze gevonden heeft tussen Etty Hillesum en het Tibetaans Boeddhisme. We zijn immers al een aantal dagen te gast in het Etty Hillesum Centrum waar de zandmandala gemaakt wordt.

Het is een prachtig gebouw met hoge kathedraalachtige ramen, wit geverfd van binnen, en we hebben zelf de sleutel. Dus echt een heel mooie lokatie die Ida en Fabiola hebben georganiseerd. We krijgen allerhande soorten bezoekers, jong en oud. Een lerares met haar leerlingen die een aardig eindje op de fiets hier naar toe zijn gekomen. Veel moeders met jonge kinderen. Die vervolgens lekker onder de tafel met de artikelen spelen (de kinderen ...), of langs de lijnen rond de zandmandala. Of soms bijna met de donatiebox, maar dan duiken we er natuurlijk onmiddelijk bovenop. Mensen die helemaal uit Brabant komen en bij binnenkomst al zeggen dat ze het zo bijzonder vinden om de kans te hebben dit te (gaan) zien. Mensen uit Utrecht, die van de zandmandala een dagje uit maken. Oudere mensen, zieke mensen in rolstoel, oude vrouwtjes die vooraan zitten en duidelijk genieten. En na afloop niet alleen een copie wilden meenemen van de 'uitleg van Inge' over de zandmandala, maar bovendien ook het geplastificeerde exemplaar wilden meenemen 'omdat er zulke mooie kleurenfoto's in staan'. Die moesten we dus wat teleurstellen.

Elke dag een paar vaste bezoekers die voortdurend rond de zandmandala zitten op de houten banken die rondom staan, of op kussentjes die ervoor liggen. Als we 's ochtends aan komen rijden zijn de eerste bezoekers al binnen of staan voor de deur te wachten. Nooit verwacht dat het enthousiasme zo enorm groot zou zijn van mensen, en ze er zo graag bij zouden willen zijn. Regelmatig komen ook medestudenten uit Emst langs. Er komen vermoedelijk minimaal 150 (waarschijnlijk veel meer) mensen per dag langs, we hebben natuurlijk geen tijd om ze te tellen. Maar soms is het bomvol en zelden zitten er minder dan pakweg 10 mensen. Vandaag was ook Erik er, de fotograaf wiens foto's geexposeerd zijn in het centrum en ook in de bibliotheek. En een van de eigenaren van een restaurant dat de lunch voor de monniken gisteren gesponsored had, A taste of honey, kwam eens kijken wat voor resultaten zijn maaltijd nu eigenlijk gehad had. Elke dag wordt de lunch van de monniken gesponsored door een restaurant, ze lunchen elke dag ergens anders warm.

De sfeer is heel gemoedelijk, familiaal zelfs. Letterlijk, want onze eigen gezinsleden komen regelmatig langs om weer eens te kijken hoe 'vet hard' de monniken opschieten. Maar ook figuurlijk, regelmatig zingen Tenzinma en een of twee monniken hard mee met de CD's die we de hele dag door draaien. En met dit uiteenlopende publiek dat vaak met een dikke glimlach al binnen komt, of juist verlegen reikhalzend in de hal kijkt of ze er echt naartoe mogen...

Ondertussen zaten Ida, ik, Dolkar en Sonam vandaag in een krap hoekje druk ons best te doen op het gereedmaken van de resterende CD's. Er is niet heel veel ruimte, dus als iemand een boek wilde kopen of een kaart (die worden heel veel verkocht), dan moesten we weer wat opzij leggen of zelf een ander plekje zoeken. We werden er samen steeds meer bedreven in, en op het laatst waren we volgens Sonam zowaar een fabriek.

Er waren heel veel mensen die de boeken op de lange boekentafel doorkijken, we hebben al aardig wat verkocht. 'Zinvol sterven', door Ida aangeduid als 'simpel sterven' is inmiddels al uitverkocht. '25 Jaar Maitreya Instituut' doet het heel goed. En dan de kaarten, ik heb vandaag niet geteld maar er zijn er vele tientallen verkocht. De artikelen gaan natuurlijk steevast prima over de toonbank. De CD's doen het ook meer dan goed. Dus alles is heel vreugdevol. De donaties komen vandaag uit op rond de 360 euro. De rest (verkoopopbrengsten) hebben we nog niet geteld (resp. gevraagd aan de monniken). En we zien ook mensen de deur uit lopen met een acceptgiro. In ieder geval een monnik waarvan de omschrijving (temidden van andere) op tafel lag, wordt voorts gesponsored. Veel vaker nog trouwens wordt er gevraagd naar het MI Emst. Dolkar heeft gisteren en vandaag heel veel mensen op verzoek verteld over de mogelijkheden er te studeren, en de MI magazines zijn er helemaal doorheen. We hebben nu een inkijkexemplaar gemaakt. Dus wie weet wat we aan nieuwe aanwinst voor het MI nog mogen ontdekken in de toekomst.

Verder zijn er blijven er natuurlijk ook regelmatig allerlei obstakels. We hebben een misverstand uit de weg moeten ruimen met het Etty Hillesum Centrum, over het betalen van toegang tot de lezing van Fabiola vanavond. Dat is gelukkig in goede vrede rechtgezet na wat inspanningen. En verder lijkt een kerk natuurlijk een heel mooie lokatie, maar het is qua opstelling en qua podiumfaciliteiten (zo leerden we uit Arnhem) nou niet bepaald ingericht op meer dan 200 bezoekers die zaterdag zullen gaan komen bij de lamadansvoorstelling. Dus uiteindelijk na veel vijven en zessen is het nu gelukt een podiumophoging te organiseren die op vrijdag al wordt opgebouwd en op zaterdagavond laat (want op zondag kan natuurlijk niet in de kerk) weer wordt afgebroken en dat alles natuurlijk tegen een zo laag mogelijke prijs......

Verder zijn er zo nu en dan uitzonderlijke bezoekers die niet aarzelen pal over de rug van de zittende monniken te buigen om de mooist mogelijke fotoshot te nemen. Of dwars voorlangs het altaar banjeren, ondanks de duidelijke lijnen. Op de banken gaan staan, of ons vragen iets opzij te zetten op het altaar omdat het wat lelijk in de weg staat. Dat is gelukkig uitzondering, maar soms wel heel spannend! Daar had IJke ons vorige week al een beetje attent op gemaakt, toen ze voorzichtig constateerde dat het Boeddhisme ook wel heel apart (stads)publiek trekt.... Maar zoals gezegd, dit zijn uitzonderingen. Als je op een gemiddeld tijdstip binnen zou komen kijken dan zag je een man (vrouw) of vijf staand een boek doorbladeren, een rijtje van drie mensen die drie kaarten met een afbeelding van een mandala willen afrekenen, een man of drie aan de artikelentafel, waarachter Tenzinma druk in de weer is en Pema en Jampa (de oudste van de twee Jampa's) of Sonam aan het afrekenen zijn of in de weer met armbandjes, en je zou pakweg 35 mensen zien zitten die elke beweging van de monniken aan de zandmandala volgen, je zou tenminste een journalist en twee fotografen zien, en een kind of twee ergens op de vloer. Dan heb je een gemiddeld kijkje. We staan geloof ik elke dag meermalen in de krant en zijn gisteren twee of drie keer op televisie geweest als we bezweet en wel probeerden uit te leggen wat het doel is van de tournee, en vervolgens weer verder rennen in poging op pakweg een van de honderd publieksvragen per dag antwoord te geven.

Tot zover weer even wat wetenswaardigheden over vandaag, donderdag. Uit Deventer, de stad met het spektakel van een paaltje dat automatisch de grond in zakt als je met je auto op de stopstreep ervoor gaat staan wachten, waarna je als het licht op groen springt er overheen kunt rijden... een dagelijks spektakeltje voor de monniken dat ze met veel plezier gadeslaan. Waarna ze overigens onder twee mooie monumentale (ere)bogen door naar het Etty Hillesum centrum toe gereden worden.

Hartelijk gegroet,
Caroline

Sunday, October 30, 2005

Groningen: dag 3-5

De zandmandala in Groningen: dag 3

Vandaag waren de monniken de hele dag in de bibliotheek, vanaf vanmorgen 10 uur tot vanavond 9 uur. Ze hebben hard gewerkt aan de mandala. Ze hebben de tijd ook hard nodig. Toen wij ongeveer om 5 over tien aankwamen zaten de eerst mensen al rustig op hun stoelen te wachten. We hebben veel vast publiek, die iedere dag of zelfs meerdere keren per dag komen kijken, maar ook steeds weer nieuwe mensen. In de ochtend is het steeds vrij rustig, bijna een serene rust als de Geshe zittend tussen de mandala en het altaar met zijn tekst op een koffertje met een kleedje erop de Medicijnboeddha-sadhana reciteert, 's middags is het duidelijk drukker en vanavond was het heel druk.

Dat kwam natuurlijk ook door de lezing die Anne gaf. Bij de lezing waren 50 mensen. Anne heeft uitgebreid verteld over de geschiedenis van het Ganden-klooster en waar de monniken precies vandaan komen. Daarna nog over het boeddhisme als betrouwbare wegwijzer, waarbij hij heeft aangegeven wat de essentie van het boedhisme is. De kale zaal aangekleed met twee tangka's en een altaar maakte het geheel zeer sfeervol. Het was heel duidelijk, eenvoudig en tegelijk ook heel diepgaand en dat alles ook nog binnen een beperkte tijd, want de portier wilde ons negen uur echt allemaal de bibliotheek uit hebben. Anne, heel erg bedankt!



De opbrengst van lezing (ongeveer 150 euro) wordt door de bibliotheek aan de monniken gedoneerd en ook het eten hebben zij vandaag betaald. Daarnaast zijn er allerlei mensen die iets aan de monniken willen doneren, gelukkig meestal in de vorm van geld, maar zij hebben ook speciale Tibetaanse thee en kruiden ontvangen en eerder deze week een ingelijste afbeelding van de Medicijnboeddha. Daarnaast is er een mevrouw die een schilderij van een Boeddha heeft gemaakt, dat nu in de bibliotheek hangt. Mocht ze het verkopen, dan krijgen de monniken ook een deel van de opbrengst. Ze hebben werkelijk een heel positieve uitstraling op iedereen. Ook op mensen die nietsvermoedend in de bibliotheek een boek komen lenen en min of meer verbijsterd naar de monniken met de zandmandala, de geshe met zijn recitaties en de "winkel" kijken. (Ter illustratie kun je de foto's van IJke bekijken.) Je ziet dat ze bijna niet geloven wat ze zien.



De monniken zijn ook zeer tevreden over hun verkoop en de mensen geven vaak extra geld. Er wordt nu duidelijk ook meer geld gegeven. De eerste dag hadden we ongeveer 60 euro, gisteren 200 en vandaag 428. Waarschijnlijk zal deze verdubbeling zich niet eindeloos vortzetten, want we hadden vandaag een extra lange dag.

Niet alleen de monniken werken hard, maar Ans heeft nu ook de rest van de CD's verkoopklaar gemaakt. De PR is in het noorden laat, maar uiteindelijk wel op gang gekomen. Op OOG tv (stad Groningen) was dinsdag de al eerder beschreven reportage en gisteravond schijnen ze beelden van de voortgang van de mandala te hebben uitgezonden. Zonder verder commentaar opeenvolgende stadia van de mandala. Helaas heb ik het niet gezien.

Morgen is er een interview met Tineke voor Radio Drente. Ik geloof dat zij zelfs live in de uitzending komt. Dat kan alleen maar een positieve invloed op de kaartverkoop in Assen hebben. Al met al zijn we in het noorden heel tevreden en we hebben nog twee dagen te gaan.

Dat was voor vandaag.
Els


De zandmandala in Groningen: dag 4

Zoals iedere morgen hebben we de monniken opgehaald in hun bed en breakfast. We hebben dan altijd eerst even een kort bijeenkomstje in de huiskamer waarin ik hun de plannen voor die dag vertel: waar ze naar toe gaan, hoe dat geregeld is, wie voor hun maaltijden zorgt e.d. Volgens mij stellen ze dat erg op prijs, vragen ook van alles en zijn ook altijd zeer benieuwd naar de opbrengst van de donaties.

Vandaag was een redelijk druk programma, de zandmandala moest af, ‘s morgens moesten er twee monniken naar het theater in Groningen om de opstelling van de attributen, het licht e.d. voor morgen alvast door te nemen, en aan het eind van de middag naar Assen voor een optreden. Het theater leek hun goed te bevallen. Het is een vloertheater, wat inhoudt dat ze op de vloer spelen en het publiek op een soort tribune zit. Ze hoeven dus geen podium op of af te klimmen en ook de hoogte bij het betreden van het podium leek hun voldoende. Sonam stelde zelfs voor om nog extra stoelen op het podium te zetten omdat de beide voorstellingen bijna zijn uitverkocht, maar helaas mag dat niet van de brandweer.



Gelukkig is het universiteitstheater op 5 minuten lopen van de bibliotheek, zodat het niet al teveel tijd kost. Ze zijn er nu al helemaal aangewend dat we in Groningen overal naar toe lopen en op deze manier ook iets van de stad zien. Het gevolg van dit uitstapje was wel dat Sonam ‘s middags nog hard moest doorwerken om ook zijn gedeelte van de mandala op tijd klaar te krijgen. Tegen vieren was het klaar en werd de mandala op het onderstel gezet. Hij ziet er werkelijk prachtig uit. De hele middag was het vrij druk, zowel bij bekijken en rustig zitten bij de mandala, als bij "de winkel" en bij het verkopen van kaartjes voor de voorstellingen in Groningen. Er zijn nog maar enkele kaartjes over, dus we verwachten morgen 2 x voor een uitverkochte zaal te spelen.

De verkoop van de spullen van de monniken verloopt volgens mij ook heel voorspoedig en de mensen betalen vaak veel meer dan de prijs die ze ervoor vragen. De "winkel "raakt ook redelijk bekend en sommige mensen komen daar speciaal voor om bijvoorbeeld dezelfde oorbellen te kopen als een vriendin en vragen dan hoe laat we morgen open zijn. Ik vind dat erg grappig en verwacht dat er morgen in het universiteitstheater ook weer mensen speciaal voor de winkel zullen komen. De mensen blijken ook al aardig op de hoogte te zijn van het schema van de monniken, want toen ze om 1 uur gingen eten waren er weinig mensen, maar een half uur later was het weer heel druk. Vandaag stond er in het dagblad van het Noorden, de regionale krant, een heel grote foto van de monniken. Zij vonden dat prachtig en voor ik het kon verhinderen hadden ze die bladzij uit de krant van de bibliotheek gescheurd en bij hun eigen spullen neergelegd. Om half vijf zijn de monniken naar Assen vertrokken en zijn we met enkele mensen in de bibliotheek achtergebleven totdat die dicht ging. Ook toen kwamen er nog veel mensen kijken.

Dat was het voor vandaag. Ik ben benieuwd hoe het vanavond in Assen is verlopen.

Groeten, Els



De zandmandala in Groningen: dag 5



Zaterdag de laatste actieve dag van de monniken in Groningen. Meteen ook een heel drukke dag. Het vergankelijksritueel in de bibliotheek en 2x een optreden in het universiteitstheater. Vrijdagmiddag is de kaartverkoop ineens goed op gang gekomen en we zijn bijna uitverkocht. Gisteravond nog een linzentaart voor het middageten gemaakt, dus in combinatie met een macaronischotel van Geney is er weer met vereende een krachten voor een maaltijd gezorgd.



De Bibliotheek gaat pas om elf uur open, maar de portier is er al om tien uur en we mogen er gelukkig in. Het vergankelijkheidritueel staat voor half 12 gepland in de bibliotheek en in het begin van de middag wilde we met een besloten groep naar het water gaan, voor het slotritueel. Als ik zoals gewoonlijk de monniken om 10 uur ophaal besluiten we dat ik tijdens het ritueel in bibliotheek toch zal aankondigen dat we het resterende zand naar het water brengen, zodat iedereen kan meelopen. Sonam weet inmiddels ook aardig de weg in Groningen en zegt tegen mij. "Het is immers toch vlakbij".

Aangekomen bij de bibliotheek trekken de monniken hun mooie kleren aan en treffen verdere voorbereidingen. We zien inmiddels dat er steeds meer mensen in de rij staan om naar binnen te mogen, in de hoop een goed plaatsje te bemachtigen. Om elf uur stormt iedereen letterlijk naar binnen en om 10 over elf is het eigenlijk al bomvol, en zitten de monniken klaar. Zij willen dan eigenlijk beginnen, maar het lukt me om ze ervan te overtuigen dat je niet zomaar 20 minuten te vroeg kan beginnen. Sonam bedenkt nog als oplossing dat ik dan 20 minuten over de zandmandala vertel, omdat de mensen zich anders vervelen. Ik vertel hem dat mijn aankondiging van wat er precies gaat gebeuren, waar het zand in het water wordt gestrooid en nog enkele zinnen over de zandmandala en de Tibetaanse zaak enkele minuten in beslag neemt, waarop wordt besloten dat de monniken rustig 20 minuten zo blijven zitten.

Ze zaten en stonden we daar rondom de zandmandala met al haar kracht en met die prachtige kleuren temidden van al die mensen. De kracht die er vanuit ging leek alsmaar groter te worden. Dat werd nog versterkt toen de monniken om half 12 met hun inleidende gebeden begonnen. Daarna het eigenlijke ritueel van de vernietiging, met de trommel, de trompetten, bellen en bekkens. Ik weet eigenlijk niet hoe ik het moet beschrijven, maar het was voor iedereen indrukkend. Tenslotte werd het zand op een opgeveegd met theelepeltjes in plastic zakjes gedaan. We hadden 200 plastic zakje (gekocht bij V&D, bedankt voor de tip Inge) en die zijn allemaal uitgedeeld. De rest van het zand ging in een vaas en we gingen in optocht de bibliotheek uit naar het water.

Het spreekt van zelf dat we nogal opzien baarden. Het was prachtig weer en door de binnenstad van Groningen leverde dat een schitterend plaatje op. Bij de brug aangekomen konden we met een trap naar een pad langs het water. Het publiek kon het vanaf de overkant van het water goed zien. Ook hier weer de prachtige gewaden, de gebeden, de trompetten, het mooie weer en de stad Groningen leverde en perfect plaatje op. Inmiddels werden we van het theater gebeld of we nog kaartjes hadden want ze waren totaal uitverkocht, maar ook wij hadden geen kaartjes meer. Iedereen wilde de monniken nu zien optreden.

Terug naar de bibliotheek om te eten en van daar naar het theater. Terwijl ik met de monniken naar het theater loop hebben Geney en Yke de bibliotheek opgeruimd en de spullen voor de zandmandala afgevoerd voor transport op zondag. De hulp van de bibliotheek hierbij was werkelijk ongelooflijk. Een ander gedeelte van de spullen moest mee naar het theater. De logistiek verliep onder leiding van Yke en Geney perfect. Daarna een optreden om vier uur en om kwart over acht. Twee maal een uitverkochte zaal, en mensen op de wachtlijst. Hoewel we in Groningen aanvankelijk een ander theater op het oog hadden was dit theater eigenlijk perfect voor dit optreden, met een zeer goede akoestiek en iedereen kon het perfect zien. Om kwart over acht zit ik ook zelf in de zaal, samen met mijn echtgenoot Bart, die net als veel andere niet boeddhistische wederhelften de hele week al hand- en spandiensten hebben verleend. Veel bekenden onder het publiek van de studiegroep Maitreya in Groningen, maar ook uit de rest van het land. Het werd zeer goed ontvangen door het publiek.

Na de voorstelling werden de spullen voor het dansen ook weer in de juiste auto's geladen. Het is verbazend hoe doelgericht de monniken dan zijn en binnen een twintig minuten is alles ingeladen en loop ik voor het laatst met ze door Groningen. Ik heb hen ook net het fenomeen wintertijd uitgelegd en dat betekent voor ons allemaal een uur langer slapen. Inmiddels weten zij zo goed de weg dat zij het laatste stuk alleen verder gaan. Moe maar voldaan kan "ama-la" zoals zij mij in de loop van de week steeds vaker zijn gaan noemen, ook naar huis.



Zondag

Om half elf halen we de monniken met 4 auto's bij het bed en breakfast op, Yke en Geney, Ans, Paul en ik. Door iedereen worden nog even de kamers bewonderd, waar zij de afgelopen week hebben gebivakeerd en afscheid genomen van dhr. Bleker, de eigenaar van het bed en breakfast. Dan op weg naar Emst. Naast de tafel van de zandmandala en alle andere attributen heb ik alleen de Geshe in de auto. En terwijl ik over de snelweg zoef, reciteert hij zijn gebeden. Bij Beilen is de snelweg gestremd en leiden ze ons over en toeristische route naar Meppel. Wel een eindje om en zeker een half uur tijdverlies, maar wel prachtig landschap dwars door Drente. Prachtige gekleurde bomen in het coulisselandschap. De Geshe houdt ook onmiddellijk op met reciteren, en kijkt zeer belangstellend om zich heen. Hij is vooral geïntresserd in de vele koeien, die in dit gedeelte van Nederland nog volop in de wei staan, en spreekt zich bewonderend uit over het land dat zo vlak is. Niet verwonderlijk als je uit Bhutan komt. Zodra we de snelweg weer bereiken gaat hij weer door met reciteren.

Aangekomen in Emst wordt alles weer uitgeladen en verwelkomt Maarten ons met een maaltijd. Ook Geshe-la is er om ons te verwelkomen. Na het eten nog een afscheidsfoto van ons met de monniken en Geshe-la.

Het was een geweldige en ongelooflijke week, waarin zoveel mensen en organisatie samenwerkten en ieder zijn steentje bijdroeg aan de prachtige mandala die niet alleen door de monniken werd gemaakt , maar die wij ook met zijn allen vorm gaven. Hoewel ook deze mandala nu niet meer bestaat, heb ik het gevoel dat de positieve energie ervan nog heel lang zal doorwerken in ons en iedereen die ermee in aanraking kwam.

Els

Groningen: dag 1-2

De zandmandala in Groningen - Dag 1

Els schrijft:
Even een berichtje over de monniken in Groningen. Ze zijn gisteren in Groningen aangekomen. Nadat we de bagage bij het bed en breakfast hadden afgegeven zijn we nog met ze naar de "relic tour" geweest. Tendat (Simon) en "relics" waren in Groningen en Simon had een aantal mensen uitgenodigd om te komen kijken, waaronder Jacoba. Het gevolg was dat we met zijn allen, Yke, Geney, Jacoba, Ans, ondergetekende en de monniken naar de relics zijn geweest. De monniken hebben nog een speciale toewijding gereciteerd en de geshe-la heeft ons allemaal met één van de relics gezegend. Al met al zeer indrukwekkend voor ons allemaal.




Vanmorgen echt begonnen met de zandmandala. We hadden de informatie van Nijmegen en Arnhem redelijk goed gebruikt want er hoefde aan de opstelling weinig te worden veranderd. We werden ook meteen overspoeld door de regionale pers. Zowel radio als TV oog (Stad Groningen) zijn opnamen komen maken en die zijn vandaag uitgezonden. Ook het dagblad van het Noorden is foto's komen maken en plaats morgen of overmorgen een artikel.



Het was al redelijk druk en de monniken hebben hard doorgewerkt. Alles verliep eigenlijk prima. Om half vijf zijn ze naar Drachten vertrokken voor het dansoptreden en ben ik in de bibliotheek achtergebleven om de bezoekers te woord te staan. Hoe het optreden is verlopen weet ik op dit moment nog niet.


Met de donatieboxen verloopt het toch nog wat anders dan wij aanvankelijk hadden gedacht. De monniken willen dat eigenlijk zelf in de hand houden. Zij hadden een donatiebox neergezet met een bordje erbij dat je bij het geven van een donatie een gratis bescherm-amulet van Tara mee mocht nemen. We hebben er later een miniumdonatie van drie euro van gemaakt. Het gevolg was dat de meeste mensen geld gaven in die donatiebox, omdat ze er iets bij kregen. Het werkt duidelijk wel. De monniken vonden het vervolgens bij hun verkoop van de spullen horen en hebben het geld zelf meegenomen. Achteraf vond ik het geheel nogal grappig. Het is waarschijnlijk hun manier om aan te geven dat ze het liefst al de donaties zelf meenemen. Sonam moest er ook wel bij lachen toen hij mij vertelde dat die opbrengst nu bij de verkoop van de spullen hoorde. In ieder geval hebben we veel plezier met elkaar en maakt het uiteindelijk ook niet uit. Ik verheug me op de komende dagen in de bibliotheek.

Met vriendelijke groet,

Els

De zandmandala in Groningen - Dag 2

De monniken hebben gisteren in Drachten opgetreden en hoewel ik er niet bij was, heb ik gehoord dat het een perfecte voorstelling was. IJke was niet zenuwachtig voor haar optreden en het schema van Geney voor het draaien van de CD's werkte perfect. Verder is er ook door een aantal mensen (volgens mij Ans, Geney en Jacoba) hard gewerkt om de CD's geschikt voor de verkoop te maken. Er waren 114 mensen, wat ongeveer een netto opbrengst van 1000 euro is. De donaties zijn in Drachten door de monniken meegenomen en komen nu bij de opbrengst van de spullen. Ze vertelden mij dat ze gisteren voor ongeveer 800 euro hadden verkocht. Dat was voor hun een goede dag. De monniken kwamen om ongeveer om half twaalf thuis en een gedeelte van hen heeft zichzelf nog op de lokale tv gezien. Het wordt vanaf half zes ieder uur herhaald. Ik was er zelf ook wel tevreden over. Ze hadden hele mooie plaatjes van de monniken gemaakt en mijn stem als antwoord op de vragen van de verslaggever eronder gemonteerd. Op het eind van iedere vraag kwam ik dan ook nog even in beeld. Daarna hebben ze ook nog twee bezoekers geïnterviewd. Beide reageerden heel positief.

Vanmorgen de monniken bij hun bed en breakfest opgehaald, waarna we door het centrum van Groningen liepen naar de bibliotheek. Zij blijken nu ook zelf aardig de weg te weten en slaan ook af toe een zijstraatje in om eens wat anders te bekijken.

In de bibliotheek weer hard aan het werk. Ongelooflijk hoe ze van 10 tot 1 en daarna nog van 2 tot 5 geconcentreerd ongeveer dubbelgebogen zitten om de zandmandala te maken. De mandala krijgt nu al veel meer vorm en hij wordt echt prachtig. De bibliotheek had de beschikking over twee rode kleden, van de jeugdafdeling, die na een grondige reiniging door Geney als ondergrond wordt gebruikt. Aan alle vier de zijden hebben we een meditatiematje en kussentjes voor hun om op te zitten. Het kleurt allemaal heel goed bij elkaar. De bibliotheek heeft hele mooie afzetpaaltjes, zilverkleurig met een dik rood koord, die we erom heen hebben gezet. De ruimte erom heen is hierdoor vrij groot en ook het altaar bevindt zich binnen de afzetting. Voor het publiek is het heel duidelijk en extra bordjes zijn niet nodig.

Er zijn steeds redelijk wat mensen en sommige mensen komen iedere dag of somige zelfs tweemaal per dag terug om te kijken. De boekjes van Inge vinden veel aftrek en we hebben de tekst ook nog 6 x in kleur afgedrukt en geplastificeerd. Deze liggen nu op verschillende plaatsen om te lezen. Hiervan wordt veel gebruik gemaakt. We zullen ze met de monniken mee sturen naar Deventer en Amsterdam. Mensen zijn heel erg geïntresseerd en belangstellend. We worden ook regelmatig bezocht door enkele stadstypes die regelmatig in de bibliotheek rondzwerven en ons dan ook met bezoek vereren. Met vriendelijke maar vaste hand proberen we die dan wat op afstand te houden, gesteund door de portier en de bewakingsdienst.

De monniken zijn zeer ontspannen en lopen soms even naar buiten of gaan in het leescafé een Engelse krant lezen. Dit laatste doet vooral Yeshe, die nu alle schroom heeft verloren en iedere kans te baat neemt om Engels te spreken. Vandaag werden de maaltijden gesponsord door de bibliotheek en is er eten besteld bij een Indiaas restaurant. Het werd ‘s middags gebracht en vanavond zijn we er met de monniken wezen eten. Het was zeer gevarieerd en werd heel erg gewaardeerd door hen. Het grappige effect ontstond, toen de eigenaar het eten kwam brengen en in het Hindi uitlegde wat het was en ik er dus geen woord van verstond. Waarna Sonam het lachend voor mij vertaalde. Vanavond hebben IJke, Geney en ik met de monniken in het Indiase restaurant gegeten, na weer een wandeling door een ander stukje Groningen. In het restaurant ontstond een zeer levendige discussie in het Hindi over wat er gegeten zou worden en vooral hoe scherp gekruid het was e.d. Al met al was het heel gezellig. Het is een klein, eenvoudig restaurant, het was er vrij druk en de monniken voelden zich er duidelijk heel erg op hun gemak. Na afloop is de Geshe terug met de auto gegaan en heb ik me weer lopend met de monniken door Groningen begeven. We trekken dan redelijk wat bekijks, maar veel mensen weten nu al dat de monniken er zijn en vinden het ook leuk om hen door de stad te zien lopen.

Het contact met de monniken verloopt steeds beter. We kennen elkaar nu heel aardig. Als groep hebben we ons vandaag al vergeleken met de mandala. IJke, Geney, Ans en mij zien ze tot zondag iedere dag en ook vrij intensief, waarna we als groep weer uiteenvallen. Ik vind dat zelf een heel mooi beeld. De mandala wordt iedere dag mooier en levert tot nu toe al heel veel positieve energie op.

Dit lijkt me een mooie afsluiting voor vandaag.

Els